Ramai orang dewasa gagal membaca al-Quran bukan kerana mereka tidak bijak.
Mereka hanya memerlukan pendekatan yang sesuai dengan cara otak mereka belajar.
Kaedah Haraki dibangunkan berdasarkan prinsip bahawa guru yang baik bukan sekadar menyampaikan ilmu baharu, tetapi membina jambatan antara ilmu baharu dengan pengetahuan yang telah dimiliki oleh pelajar.
Apabila pembelajaran bermula daripada apa yang sudah diketahui, pelajar akan lebih cepat faham, lebih yakin untuk mencuba dan lebih seronok meneruskan perjalanan mendekati al-Quran.
Kerana setiap Muslim berhak merasai nikmat membaca al-Quran, tanpa rasa malu dan tanpa rasa takut untuk bermula.
Haraki Bukan Dibina Secara Kebetulan
Pendekatan Kaedah Haraki bukan dibangunkan secara kebetulan atau hanya berdasarkan pengalaman mengajar semata-mata.
Sebaliknya, ia selari dengan beberapa teori pendidikan yang telah diterima pakai oleh ahli akademik di seluruh dunia.
Antara teori penting yang sangat dekat dengan pendekatan Haraki ialah Teori Pembelajaran Bermakna oleh David Ausubel dan Teori Andragogi oleh Malcolm Knowles.
Kedua-dua teori ini memberi penekanan kepada satu perkara besar:
pelajar akan lebih mudah belajar apabila pendekatan yang digunakan sesuai dengan keadaan, pengalaman dan cara fikir mereka.
1. Pembelajaran Bermakna — David Ausubel
Ahli psikologi pendidikan terkenal, David Ausubel, menegaskan bahawa faktor paling penting dalam pembelajaran ialah pengetahuan sedia ada yang dimiliki oleh pelajar.
Beliau menyatakan:
“The most important single factor influencing learning is what the learner already knows. Ascertain this and teach him accordingly.”
Menurut Ausubel, pembelajaran akan menjadi lebih bermakna apabila ilmu baharu dihubungkan dengan pengetahuan yang telah tersimpan dalam minda pelajar.
Jika pelajar hanya diminta menghafal tanpa memahami kaitannya dengan ilmu yang telah mereka miliki, pembelajaran mudah menjadi hafalan semata-mata dan cepat dilupakan.
Inilah yang cuba dielakkan dalam Kaedah Haraki.
Haraki tidak terus memperkenalkan istilah Arab yang asing kepada kebanyakan orang dewasa. Sebaliknya, Haraki membina jambatan daripada ilmu yang telah mereka kuasai seperti konsep huruf vokal, huruf konsonan, bunyi, bentuk huruf dan bahasa Melayu.
Daripada perkara yang mereka sudah kenal, barulah pelajar dibimbing untuk memahami huruf hijaiyah, sambungan huruf dan istilah tajwid secara berperingkat.
Apabila ilmu baharu mempunyai kaitan dengan pengalaman sedia ada, otak lebih cepat membina hubungan.
Hasilnya, pembelajaran menjadi lebih mudah difahami dan lebih kekal dalam ingatan.
2. Andragogi — Malcolm Knowles
Kaedah Haraki juga sangat bertepatan dengan teori pembelajaran orang dewasa yang diperkenalkan oleh Malcolm Knowles.
Menurut Knowles, orang dewasa belajar secara berbeza daripada kanak-kanak. Mereka telah mempunyai pengalaman hidup, cara berfikir dan motivasi tersendiri.
Orang dewasa tidak suka sekadar disuruh menghafal. Mereka mahu tahu mengapa sesuatu kaedah digunakan dan bagaimana kaedah itu boleh membantu mereka membaca al-Quran.
Sebab itu dalam Haraki, guru bukan hanya menunjukkan cara membaca, tetapi turut menerangkan rasional di sebalik teknik yang digunakan.
“Mengapa saya perlu belajar begini?”
“Bagaimana kaedah ini boleh membantu saya membaca al-Quran?”
Orang dewasa juga membawa pengalaman hidup yang luas. Pengalaman itu bukan penghalang, malah boleh menjadi aset pembelajaran.
Haraki menggunakan pendekatan ini dengan mengaitkan huruf hijaiyah kepada objek yang telah dikenali seperti ayam, tupai, awan, mata kail dan sebagainya.
Apabila pelajar melihat sesuatu yang telah lama berada dalam memorinya, proses mengingat menjadi lebih mudah.
Dalam masa yang sama, orang dewasa mahu pembelajaran yang boleh terus digunakan. Mereka tidak mahu belajar teori semata-mata. Mereka mahu melihat hasil yang boleh diamalkan segera.
Sebab itu selepas mempelajari sesuatu topik, pelajar Haraki terus dibimbing membaca huruf bersambung dan ayat al-Quran sebenar.
Kemajuan kecil ini memberi kesan besar kepada keyakinan mereka.
Haraki Menghubungkan Teori Dengan Praktik
Apabila diperhatikan, pendekatan Haraki sebenarnya menghimpunkan beberapa prinsip pendidikan moden dalam satu sistem pembelajaran yang praktikal.
Ausubel mengajar kita supaya membina ilmu baharu di atas pengetahuan sedia ada.
Knowles mengajar kita supaya menghormati pengalaman, keperluan dan motivasi orang dewasa.
Haraki pula menggabungkan prinsip ini dengan pendekatan Total Physical Response (TPR), pembelajaran aktif, penggunaan bahasa ibunda, ilustrasi visual dan latihan yang berfokus kepada penguasaan sebenar.
Hasilnya, pembelajaran menjadi lebih mudah difahami, lebih menyeronokkan dan lebih berkesan, khususnya bagi orang dewasa yang sebelum ini pernah gagal atau berasa malu untuk belajar al-Quran.
Kesimpulan
Kaedah Haraki bukan sekadar mengajar huruf hijaiyah.
Ia dibangunkan berdasarkan kefahaman tentang bagaimana manusia belajar, khususnya bagaimana orang dewasa belajar.
Apabila teori pendidikan seperti Meaningful Learning, Andragogi dan pembelajaran aktif diterjemahkan ke dalam amalan pengajaran, lahirlah satu pendekatan yang bukan sahaja memudahkan pembelajaran al-Quran, tetapi juga mengembalikan keyakinan dan harapan.
Terutama kepada mereka yang selama ini merasakan diri sudah terlambat untuk belajar.
Kerana belajar al-Quran bukan soal umur.
Yang lebih penting ialah menggunakan pendekatan yang sesuai dengan cara Allah mencipta akal manusia untuk belajar.
Pesan Haraki ❤️
Orang dewasa bukan tidak mampu belajar Al-Quran.
Mereka hanya perlu dibimbing dengan cara yang sesuai, sabar dan menghormati pengalaman hidup mereka.
Apabila pembelajaran dibina dengan kefahaman yang betul, rasa takut boleh bertukar menjadi yakin.
Dan rasa malu boleh berubah menjadi cinta kepada Al-Quran.
